Hoe werken zonnepanelen?
Zonnecellen zetten licht om in gelijkstroom. Een omvormer maakt daar wisselstroom van voor je woning. Je gebruikt de stroom direct, bewaart die eventueel in een batterij of levert het overschot terug aan het net.
De opbrengst hangt onder meer af van het licht, de ligging en eventuele schaduw. Vergelijk de verwachte opbrengst voor jouw dak met je verbruik en de voorwaarden van je energiecontract.
Van zonlicht naar stroom
Een zonnepaneel bestaat uit zonnecellen. In die cellen zit een halfgeleider, meestal silicium. Valt er licht op de cel, dan krijgen elektronen daarin energie. Via contacten en een aangesloten stroomkring kan elektrische stroom gaan lopen.
De panelen leveren gelijkstroom. De omvormer zet die om in wisselstroom, de vorm die apparaten in huis en het elektriciteitsnet gebruiken.
Welke omvormer past bij je dak?
Bij een stringomvormer zijn panelen met elkaar verbonden. Dat is een eenvoudige keuze als de panelen vergelijkbare omstandigheden hebben. Valt op één paneel schaduw, dan kan dat ook de opbrengst van andere panelen in dezelfde string beïnvloeden.
Is ongelijkmatige schaduw moeilijk te vermijden? Dan kunnen micro-omvormers of optimizers helpen om de invloed op de andere panelen te beperken. Een micro-omvormer zet de stroom per paneel om. Een optimizer werkt anders: die regelt per paneel de verhouding tussen stroom en spanning en werkt samen met een omvormer.
Beide oplossingen halen het verloren zonlicht niet terug. Laat daarom eerst bekijken of de panelen op een plek met minder schaduw kunnen liggen. Is dat niet goed mogelijk, bespreek dan of regeling per paneel voor jouw dak zinvol is.
Wat is het verschil tussen wattpiek en kilowattuur?
Wattpiek (Wp) geeft het vermogen van een paneel aan onder vaste testomstandigheden, met een standaardtemperatuur en belichting. Kilowattuur (kWh) is een hoeveelheid energie, bijvoorbeeld de stroom die je installatie in een jaar opwekt.
Stel dat je 10 panelen van elk 400 Wp hebt. Samen hebben ze een testvermogen van 4.000 Wp. Daaruit kun je niet afleiden dat ze 4.000 kWh per jaar opwekken. De werkelijke opbrengst hangt af van de omstandigheden op je dak.
Vraag daarom een berekening voor je eigen dak. Daarin moeten onder meer de richting en hellingshoek van de panelen worden meegenomen. Zo kun je de verwachte jaaropbrengst vergelijken met je eigen stroomverbruik.
Goedkope zonnepanelen?
Vergelijk installateurs.
Vind een goede installateur voor een scherpe prijs. Vergelijk voorstellen voor jouw woning en kijk wat je voor je geld krijgt.
- Vergelijk de totale prijs, inclusief installatie
- Bekijk welke panelen, omvormer en service zijn inbegrepen
- Kies de installateur die past bij jouw dak én budget
Wat bepaalt de opbrengst?
De richting en helling van de panelen bepalen mede hoeveel licht erop valt. Ook schaduw van bijvoorbeeld een obstakel op of rond het dak verlaagt de opbrengst. Laat bij de berekening daarom niet alleen naar het beschikbare dakoppervlak kijken, maar ook naar de plek waar schaduw valt.
De temperatuur van het paneel telt eveneens mee. Bij verder vergelijkbare omstandigheden levert een warmer paneel doorgaans minder vermogen. Ruimte voor ventilatie achter de panelen helpt tegen opwarming. Een zonnige dag kan toch een hoge opbrengst geven, omdat er dan meer licht op de panelen valt. Dat staat los van het negatieve effect van de hogere paneeltemperatuur.
Werken zonnepanelen bij bewolking, in de winter en in de avond?
Zonnepanelen hebben geen directe zon nodig. Ook bij bewolking en in de winter wekken ze stroom op als er voldoende licht op valt. De hoeveelheid verschilt wel met het weer en het seizoen. In de winter valt er doorgaans minder licht op de panelen dan in de zomer. Daardoor is de opbrengst in Nederland meestal lager.
Ter indicatie: in de Nederlandse maandverdeling van Milieu Centraal, gebaseerd op 1991–2020, valt 13% van de jaaropbrengst in juni en 2% in december. Dat is een historische verdeling. De opbrengst van jouw installatie en de verdeling in een bepaald jaar kunnen anders zijn.
Is er ’s avonds geen zonlicht meer, dan produceren de panelen geen zonnestroom. Je gebruikt dan stroom van het net of, als je die hebt opgeslagen, uit een geschikte batterij.
Wat gebeurt er met stroom die je niet meteen gebruikt?
Apparaten die op dat moment aanstaan, kunnen de opgewekte stroom direct gebruiken. Produceer je meer dan je nodig hebt, dan gaat het overschot naar het net. Heb je juist meer nodig dan de panelen leveren, dan vult het net het tekort aan.
Een thuisbatterij is niet verplicht. Je kunt er wel stroom in bewaren om later te gebruiken, wanneer je panelen minder of niets opwekken. Of dat voor jou praktisch en financieel interessant is, hangt af van de installatie en je energiecontract.
Het verschil tussen productie en teruglevering zie je in een voorbeeld van de ACM. Een installatie wekt in een jaar 3.000 kWh op. Daarvan gebruikt het huishouden 1.000 kWh direct en levert het 2.000 kWh terug. In dit voorbeeld wordt dus een derde van de productie direct gebruikt. De andere twee derde gaat naar het net. Het voorbeeld zegt niet hoeveel jouw panelen zullen opleveren.
Wat verandert er in 2027 bij salderen en terugleveren?
Tot en met 31 december 2026 geldt voor huishoudens met een kleine aansluiting de salderingsregeling. Daarbij verrekent de leverancier de stroom die je aan het net teruglevert met de stroom die je van het net afneemt. Je kunt niet meer salderen dan je van de leverancier afneemt. Het gaat dus om teruglevering en afname, niet om de volledige productie van je panelen.
Vanaf 1 januari 2027 stopt de wettelijke salderingsregeling. Je krijgt dan een vergoeding voor stroom die je teruglevert. Tot 1 januari 2030 is die vergoeding minimaal 50% van het kale leveringstarief dat je voor afgenomen elektriciteit betaalt. Dat is de prijs zonder energiebelasting en btw, niet de volledige stroomprijs.
Vergelijk naast de vergoeding ook de terugleverkosten en de overige voorwaarden van je contract. De terugleverkosten kunnen hoger zijn dan de vergoeding. Stroom die je zelf opwekt en direct gebruikt, gaat niet eerst naar het net. Daarover betaal je geen energiebelasting of leverancierskosten. De informatie over de regeling is gecontroleerd op 10 november 2026.
Heb je stroom bij een storing?
Een gewone netgekoppelde omvormer heeft een signaal van het elektriciteitsnet nodig. Valt het net uit, dan schakelt zo’n installatie doorgaans af. Ook als de zon schijnt, heb je dan normaal gesproken geen bruikbare stroom uit je panelen.
Een thuisbatterij verandert dat niet vanzelf. Wil je tijdens een storing stroom kunnen gebruiken, controleer dan of de complete installatie voor noodstroom is ontworpen. Daarvoor moet het systeem zelfstandig kunnen werken en veilig van het net worden gescheiden. Bespreek ook welke apparaten je tijdens een storing wilt blijven gebruiken.
Waar let je op bij installatie en aanmelding?
Laat een deskundige beoordelen of je dak, de elektrische aansluiting en de voorgestelde installatie bij elkaar passen. Vergelijk de verwachte opbrengst voor jouw dak met je eigen verbruik en kijk daarbij naar de voorwaarden van je energiecontract.
Je zonnepanelen moeten worden aangemeld via Energieleveren.nl. Een installateur kan dat voor je doen. Spreek af wie de aanmelding verzorgt en controleer of die daadwerkelijk is afgerond.
Controleer voor jouw dak bij de gemeente of het Omgevingsloket welke vergunningvoorwaarden gelden.